LED dönüşümünde tedarikçiler tarafından beyan edilen geri ödeme süresi çoğu zaman iyimser kalmaktadır. Hesaba yalnızca lamba gücü dahil edilmekte; çalışma saati, bakım tasarrufu ve soğutma yükü göz ardı edilmektedir. Doğru hesap dört kalemden oluşur ve tesisin gerçek çalışma düzenine dayanır.
Hesabın dört bileşeni
Geri ödeme süresi tek bir formülle çıkar:
Zorluk paydadadır. Aylık tasarruf dört kalemin toplamıdır ve çoğu teklif yalnızca birincisini hesaplar.
| Kalem | Nasıl hesaplanır | Tipik pay |
|---|---|---|
| Enerji tasarrufu | Güç farkı × çalışma saati × birim fiyat | En büyük kalem |
| Lamba değişim maliyeti | Yıllık değişen armatür sayısı × (malzeme + işçilik) | Yüksek tavanlı tesiste ciddi |
| Soğutma yükü | Isı yükü azalması × soğutma verimi | Klimalı alanlarda anlamlı |
| Üretim kaybı | Değişim için duran hat varsa | Vakaya göre değişir |
Adım adım: enerji tasarrufu
İhtiyacınız olan dört veri: mevcut armatür gücü, LED karşılığının gücü, armatür sayısı ve gerçek çalışma saati.
(Eski güç − Yeni güç) × Adet × Günlük saat × Çalışma günü ÷ 1000
Yıllık tasarruf (TL) = Yıllık tasarruf (kWh) × kendi kWh birim fiyatınız
Birim fiyat faturadan alınmalıdır. Bu yazıda örnek bir tarife verilmemektedir; elektrik birim fiyatları tarifeye, aboneliğe ve döneme göre değişir. Hesapta, faturada yer alan aktif enerji birim fiyatı (dağıtım bedeli ve vergiler dahil, TL/kWh) esas alınmalıdır. Hatalı birim fiyat, geri ödeme süresini aylarca kaydırır.
Balast kaybı hesaba dahil edilmelidir
Floresan ve cıva buharlı armatürlerde etiket üzerinde yazan güç, çekilen gücün tamamını göstermez; manyetik balast kendi kaybını ekler. 2×36 W bir floresan armatür, manyetik balastla birlikte şebekeden yaklaşık 85–90 W çekmektedir. Hesabın 72 W üzerinden yapılması, tasarrufun olduğundan düşük görünmesine yol açar.
Tereddüt hâlinde armatürün gerçek çekişi pens ampermetre ile ölçülmelidir. Ölçüm beş dakika sürmekte olup hesabın en kritik girdisini oluşturur.
Çalışma saatinde dürüst olun
“Fabrika 24 saat çalışıyor” demek, aydınlatmanın 24 saat yandığı anlamına gelmez. Depo koridorları, teknik hacimler, sosyal alanlar farklı sürelerde yanar. Bölge bölge ayırın:
- Üretim holü: vardiya saatleri
- Depo: hareket olduğunda
- Dış saha: karanlık saatler, mevsime göre değişir
- Kaçış yolları ve teknik hacimler: sürekli
Tek bir ortalama saat kullanmak, hesabın en yaygın hatasıdır.
İkinci kalem: değişim maliyeti
Bu kalem, yüksek tavanlı tesislerde enerji tasarrufuna yaklaşabilir. Yıl içinde kaç armatür arızalanıyor, değişimi kim yapıyor, platform veya sepetli araç gerekiyor mu?
Değişen adet × (Lamba/balast bedeli + İşçilik + Ekipman kirası)
12 metre tavanlı bir depoda tek bir armatüre ulaşmak sepetli araç gerektiriyorsa, lambanın kendisi maliyetin küçük parçasıdır. LED armatürlerin beyan ömrü çok daha uzun olduğu için bu kalem büyük ölçüde ortadan kalkar.
Üçüncü kalem: soğutma
Aydınlatmanın harcadığı enerjinin önemli kısmı ısıya dönüşür. Klimalı bir alanda bu ısıyı ayrıca soğutursunuz, yani iki kez ödersiniz. Aydınlatma gücündeki azalma, soğutma yükünü de düşürür.
Bu kalem yalnızca iklimlendirilen hacimler için geçerlidir. Isıtmalı ortamlarda kışın küçük bir ters etki oluşur; ihmal edilebilir düzeyde olmakla birlikte, hesaba iyimserlik katılmaması adına dikkate alınmalıdır.
Hesap şablonu
Tesise ait değerlerin girilmesi için:
| Veri | Sizin değeriniz |
|---|---|
| Mevcut armatür gücü (balast dahil, ölçülmüş) | ___ W |
| LED karşılığı gücü | ___ W |
| Armatür adedi | ___ |
| Günlük yanma süresi | ___ saat |
| Yıllık çalışma günü | ___ gün |
| kWh birim fiyatı (faturanızdan) | ___ TL |
| Yıllık arızalanan armatür sayısı | ___ |
| Bir armatür değişiminin toplam maliyeti | ___ TL |
| Toplam yatırım tutarı (malzeme + montaj) | ___ TL |
Teklif değerlendirmesinde dikkat edilecek hususlar
Tedarikçiden talep edilecek bilgiler
- Lümen değeri. Watt karşılaştırması yanıltıcıdır; belirleyici olan armatürden çıkan ışık miktarıdır, çektiği güç değildir.
- Aydınlık düzeyi hesabı. Çalışma alanlarında sağlanması gereken lux seviyeleri bulunmaktadır. Az sayıda güçlü armatür kâğıt üzerinde ekonomik görünmekle birlikte sahada yetersiz kalabilir.
- Renk sıcaklığı ve renksel geriverim. Kalite kontrol yapılan alanlarda renksel geriverim (CRI) kritik önem taşır.
- Garanti süresi ve kapsamı. Garantinin armatürü mü, sürücüyü mü, her ikisini birden mi kapsadığı netleştirilmelidir. Sürücü çoğu zaman ilk arızalanan parçadır.
- Işık akısı korunumu (L70/L80). LED armatür aniden sönmez, zamanla zayıflar. Beyan edilen saatte ne kadar ışık kaldığı belirtilmelidir.
“Bir yılda kendini amorti eder” beyanına temkinli yaklaşılmalıdır. Bu iddia genellikle en yüksek çalışma saati, en yüksek birim fiyat ve en iyimser güç farkı bir araya getirilerek üretilmektedir. Hesabın tesise ait gerçek verilerle yapılması gerekir; iki yıllık bir geri ödeme süresi de makul bir sonuçtur ve uygulamada çoğu zaman gerçekçi olan budur.
Bu konudaki hizmetlerimiz: Enerji Verimliliği · Elektrik Taahhüt
Tesise özel geri ödeme hesabının çıkarılması
Mevcut armatürlerin gerçek çekişi ölçülmekte, bölge bazında yanma süreleri belirlenmekte ve aydınlık düzeyi hesabıyla birlikte geri ödeme süresi sayısal olarak sunulmaktadır.
Not: Bu yazıda örnek birim fiyat veya sabit geri ödeme süresi verilmemiştir. Elektrik tarifeleri, armatür fiyatları ve işçilik maliyetleri sürekli değişir; hesabın kendi güncel verilerinizle yapılması gerekir. Aydınlık düzeyi gereklilikleri için ilgili iç aydınlatma standartlarına ve iş güvenliği mevzuatına uyulmalıdır.
İletim Mühendislik, Bosch Rexroth tesislerinde fabrika genelinde LED aydınlatma dönüşümü uygulamıştır.
Son güncelleme: 03.09.2026