LED dönüşümünde geri ödeme süresi nasıl hesaplanır?

LED dönüşümünde tedarikçiler tarafından beyan edilen geri ödeme süresi çoğu zaman iyimser kalmaktadır. Hesaba yalnızca lamba gücü dahil edilmekte; çalışma saati, bakım tasarrufu ve soğutma yükü göz ardı edilmektedir. Doğru hesap dört kalemden oluşur ve tesisin gerçek çalışma düzenine dayanır.

Hesabın dört bileşeni

Geri ödeme süresi tek bir formülle çıkar:

Geri ödeme (ay) = Yatırım tutarı ÷ (Yıllık net toplam tasarruf ÷ 12)

Zorluk paydadadır. Yıllık net tasarruf, dört kalemin aynı dönem (yıl) için toplamıdır ve çoğu teklif yalnızca birincisini hesaplar.

Kalem Nasıl hesaplanır Tipik pay
Enerji tasarrufu Güç farkı × çalışma saati × birim fiyat En büyük kalem
Net bakım tasarrufu Eski sistemin yıllık bakım gideri − LED sistemin beklenen yıllık bakım gideri Yüksek tavanlı tesiste ciddi
Soğutma enerjisi Soğutma dönemindeki ısı yükü azalması (kWh termal) ÷ soğutma sisteminin dönemsel COP değeri Klimalı alanlarda anlamlı
Üretim kaybı Değişim için duran hat varsa Vakaya göre değişir

Adım adım: enerji tasarrufu

Gerekli dört veri: mevcut armatür gücü, LED karşılığının gücü, armatür sayısı ve gerçek çalışma saati.

Yıllık tasarruf (kWh) =
  (Eski güç − Yeni güç) × Adet × Günlük saat × Çalışma günü ÷ 1000

Yıllık tasarruf (TL) = Yıllık tasarruf (kWh) × tesisin değişken kWh birim maliyeti

Birim fiyat faturadan alınmalıdır. Bu yazıda örnek bir tarife verilmemektedir; elektrik birim fiyatları tarifeye, aboneliğe ve döneme göre değişir. Hesapta, tüketim azaldığında faturada gerçekten azalan değişken kWh maliyeti (aktif enerji, tüketime bağlı dağıtım bedeli ve vergiler, TL/kWh) esas alınmalıdır; sabit bedeller tasarruf sayılmaz. Yatırım ve tasarruf tarafında KDV yaklaşımı tutarlı olmalıdır. Hatalı birim fiyat, geri ödeme süresini aylarca kaydırır.

Balast kaybı hesaba dahil edilmelidir

Floresan ve cıva buharlı armatürlerde etiket üzerinde yazan güç, çekilen gücün tamamını göstermez; manyetik balast kendi kaybını ekler. 2×36 W bir floresan armatür, manyetik balastla birlikte şebekeden yaklaşık 85–90 W çekmektedir. Hesabın 72 W üzerinden yapılması, tasarrufun olduğundan düşük görünmesine yol açar.

Tereddüt hâlinde armatürün aktif giriş gücü (W), gerilim ve akımı birlikte değerlendiren bir güç ölçer veya güç analizörüyle ölçülmelidir; yalnız akım ölçen pens ampermetre değeri aktif güç sayılmaz. Ölçüm kısa sürer ama hesabın en kritik girdisidir ve yetkili personelce güvenli çalışma koşullarında yapılmalıdır.

Çalışma saatinin gerçekçi belirlenmesi

“Fabrika 24 saat çalışıyor” demek, aydınlatmanın 24 saat yandığı anlamına gelmez. Depo koridorları, teknik hacimler, sosyal alanlar farklı sürelerde yanar. Bölge bazında ayrım yapılmalıdır:

  • Üretim holü: vardiya saatleri
  • Depo: hareket olduğunda
  • Dış saha: karanlık saatler, mevsime göre değişir
  • Kaçış yolları ve teknik hacimler: sürekli

Tek bir ortalama saat kullanmak, hesabın en yaygın hatasıdır.

İkinci kalem: değişim maliyeti

Bu kalem, yüksek tavanlı tesislerde enerji tasarrufuna yaklaşabilir. Yıl içinde kaç armatür arızalanıyor, değişimi kim yapıyor, platform veya sepetli araç gerekiyor mu?

Yıllık değişim maliyeti =
  Değişen adet × (Lamba/balast bedeli + İşçilik + Ekipman kirası)

12 metre tavanlı bir depoda tek bir armatüre ulaşmak sepetli araç gerektiriyorsa, lambanın kendisi maliyetin küçük parçasıdır. Tasarrufa yalnız net fark yazılır: eski sistemin beklenen bakım gideri − LED sistemin beklenen bakım gideri. LED tarafında sürücü arızası, erişim ve garanti dışı değişimler sıfır varsayılmamalı; aynı erişim maliyeti iki kalemde tekrar sayılmamalıdır.

Üçüncü kalem: soğutma

Aydınlatmanın harcadığı enerjinin önemli kısmı ısıya dönüşür. Klimalı bir alanda bu ısının ayrıca soğutulması gerekir; dolayısıyla enerji iki kez harcanır. Aydınlatma gücündeki azalma, soğutma yükünü de düşürür. Soğutma elektrik tasarrufu yaklaşık olarak, soğutma dönemindeki ısı yükü azalmasının (kWh termal) soğutma sisteminin dönemsel COP değerine bölünmesiyle bulunur; yalnız soğutmanın çalıştığı saatler ve iklimlendirilen hacimde kalan ısı dikkate alınır.

Bu kalem yalnızca iklimlendirilen hacimler için geçerlidir. Isıtmalı ortamlarda kışın ısıtma ihtiyacı bir miktar artar; bu etkinin büyüklüğü enerji kaynağına, çalışma süresine ve sistem verimine bağlıdır ve hesapta dikkate alınmalıdır.

Hesap şablonu

Tesise ait değerlerin girilmesi için:

Veri Tesise ait değer
Mevcut armatür gücü (balast dahil, ölçülmüş) ___ W
LED karşılığı gücü ___ W
Armatür adedi ___
Günlük yanma süresi ___ saat
Yıllık çalışma günü ___ gün
Değişken kWh birim maliyeti (faturadan) ___ TL
Yıllık arızalanan armatür sayısı ___
Bir armatür değişiminin toplam maliyeti ___ TL
Toplam yatırım tutarı (malzeme + montaj) ___ TL

Teklif değerlendirmesinde dikkat edilecek hususlar

Tedarikçiden talep edilecek bilgiler

  1. Lümen değeri. Watt karşılaştırması yanıltıcıdır; belirleyici olan armatürden çıkan ışık miktarıdır, çektiği güç değildir.
  2. Aydınlık düzeyi hesabı. Çalışma alanlarında sağlanması gereken lux seviyeleri bulunmaktadır. Az sayıda güçlü armatür kâğıt üzerinde ekonomik görünmekle birlikte sahada yetersiz kalabilir.
  3. Renk sıcaklığı ve renksel geriverim. Kalite kontrol yapılan alanlarda renksel geriverim (CRI) kritik önem taşır.
  4. Garanti süresi ve kapsamı. Garantinin armatürü mü, sürücüyü mü, her ikisini birden mi kapsadığı netleştirilmelidir. Sürücü çoğu zaman ilk arızalanan parçadır.
  5. Işık akısı korunumu (L70/L80). LED ışık kaynağı zamanla ışık akısı kaybeder; sürücü ve diğer bileşenler ise ani arıza yapabilir. Beyan edilen saatte ne kadar ışık kaldığı belirtilmelidir.

“Bir yılda kendini amorti eder” beyanına temkinli yaklaşılmalıdır. Bu iddia genellikle en yüksek çalışma saati, en yüksek birim fiyat ve en iyimser güç farkı bir araya getirilerek üretilmektedir. Hesabın tesise ait gerçek verilerle yapılması gerekir; iki yıl ve üzeri bir geri ödeme süresi de makul bir sonuçtur.

Bu konudaki hizmetlerimiz: Enerji Verimliliği · Elektrik Taahhüt

Tesise özel geri ödeme hesabının çıkarılması

Mevcut armatürlerin gerçek çekişi ölçülmekte, bölge bazında yanma süreleri belirlenmekte ve aydınlık düzeyi hesabıyla birlikte geri ödeme süresi sayısal olarak sunulmaktadır.

Keşif talebi oluşturun

Not: Bu yazıda örnek birim fiyat veya sabit geri ödeme süresi verilmemiştir. Elektrik tarifeleri, armatür fiyatları ve işçilik maliyetleri sürekli değişir; hesabın tesise ait güncel verilerle yapılması gerekir. Aydınlık düzeyi gereklilikleri için ilgili iç aydınlatma standartlarına ve iş güvenliği mevzuatına uyulmalıdır.

İletim Mühendislik, Bosch Rexroth tesislerinde fabrika genelinde LED aydınlatma dönüşümü uygulamıştır.

İletim Mühendislik 1986’dan bu yana elektrik proje, taahhüt, müşavirlik ve bakım hizmetleri vermektedir.
Son güncelleme: 03.09.2026